Podczas zawierania polisy ubezpieczeniowej mieszkania lub domu, jednym z najważniejszych wyborów jest określenie systemu, według którego ubezpieczyciel wyceni szkody. Choć na pierwszy rzut oka różnica w składce może wydawać się istotna, to właśnie ten jeden zapis w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU) decyduje o tym, czy po pożarze lub zalaniu będziesz w stanie przywrócić dom do stanu sprzed szkody, czy będziesz musiał dopłacić do remontu z własnej kieszeni.
Wartość odtworzeniowa, czyli „nowe za stare”
Wartość odtworzeniowa (często nazywana również wartością nową) to kwota, która pozwala na zakup nowych przedmiotów lub wykonanie prac remontowych przy użyciu nowych materiałów, bez uwzględnienia stopnia ich wcześniejszego zużycia.
Dlaczego warto wybrać wartość odtworzeniową?
Jeśli ubezpieczasz mieszkanie według wartości odtworzeniowej, w przypadku zniszczenia 5-letniego parkietu dębowego, ubezpieczyciel wypłaci kwotę pozwalającą na zakup i położenie fabrycznie nowego parkietu o tych samych parametrach. To samo dotyczy sprzętu RTV, AGD czy mebli. Jest to najbezpieczniejszy model wyceny, gdy koszty materiałów budowlanych wykazują dużą zmienność.
Wartość rzeczywista a pojęcie amortyzacji
Wartość rzeczywista to wartość odtworzeniowa pomniejszona o stopień technicznego zużycia ubezpieczonego mienia (amortyzację). W praktyce oznacza to, że ubezpieczyciel bierze pod uwagę wiek i stan przedmiotu w momencie wystąpienia szkody.
Pułapka niskiej składki
Polisy oparte na wartości rzeczywistej są tańsze, ponieważ ryzyko finansowe ubezpieczyciela jest mniejsze. Jeśli jednak dojdzie do zalania 10-letniej kuchni, rzeczoznawca może uznać, że jej zużycie techniczne wynosi np. 50%. W takim przypadku otrzymasz tylko połowę kwoty potrzebnej na zakup nowych mebli. Model ten jest szczególnie niekorzystny dla mienia, które szybko traci na wartości, jak elektronika czy sprzęt komputerowy.
Limity wieku i techniczne zużycie mienia
Większość towarzystw ubezpieczeniowych stosuje sztywne limity, po przekroczeniu których mienie automatycznie przechodzi na wycenę według wartości rzeczywistej.
- Ruchomości domowe: Często sprzęty starsze niż 5-10 lat są ubezpieczane wyłącznie według wartości rzeczywistej, nawet jeśli cała polisa opiewa na wartość nową.
- Elementy wykończeniowe: W przypadku stałych elementów (podłogi, gładzie, instalacje) granica ta jest zazwyczaj znacznie dłuższa (np. 20-30 lat).
- Budynki: Starsze domy o wysokim stopniu zużycia technicznego (powyżej 50-70%) bardzo trudno ubezpieczyć na wartość odtworzeniową.
Jak uniknąć niedoubezpieczenia?
Niedoubezpieczenie występuje wtedy, gdy suma ubezpieczenia wskazana na polisie jest niższa niż faktyczna wartość mienia. W dobie inflacji i rosnących cen nieruchomości jest to błąd powszechny.
Aby nie zaniżyć odszkodowania, należy:
- Regularnie aktualizować sumę ubezpieczenia: Jeśli wartość rynkowa Twojego mieszkania wzrosła o 20% w ciągu roku, polisa sprzed 12 miesięcy prawdopodobnie nie pokryje pełnych kosztów odbudowy.
- Sprawdzać definicję „zużycia technicznego”: Każdy ubezpieczyciel ma własne tabele amortyzacji. Warto wiedzieć, o ile procent rocznie „traci na wartości” Twój dach czy sprzęt audio.
- Dokumentować zakupy: Przechowywanie faktur i zdjęć mienia ułatwia udowodnienie stanu i jakości przedmiotów przed szkodą, co ma kluczowe znaczenie przy sporach o stopień zużycia.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy każdą nieruchomość można ubezpieczyć na wartość odtworzeniową?
Nie. Większość ubezpieczycieli wyznacza limit zużycia technicznego (zazwyczaj 50% lub 70%). Jeśli budynek jest bardzo stary, zaniedbany lub jego stan techniczny wskazuje na brak remontów od dekad, możliwa będzie jedynie ochrona według wartości rzeczywistej.
Co się stanie, jeśli zaniżę wartość mieszkania, by zapłacić niższą składkę?
W przypadku szkody całkowitej (np. pożaru), otrzymasz maksymalnie kwotę zapisaną w polisie, która nie starczy na odbudowę domu. W przypadku szkody częściowej (np. zalania), niektórzy ubezpieczyciele mogą zastosować zasadę proporcji i obniżyć odszkodowanie o taki sam procent, o jaki zaniżono sumę ubezpieczenia.
Czy ubezpieczenie All Risks zawsze gwarantuje wartość odtworzeniową?
Niekoniecznie. „All Risks” definiuje zakres zdarzeń (od czego jesteśmy chronieni), natomiast wartość odtworzeniowa/rzeczywista definiuje sposób wyceny szkody. To dwa parametry, które należy sprawdzić niezależnie. Można mieć szeroką polisę All Risks, która rozlicza szkody według wartości rzeczywistej (z amortyzacją).